ဘောလုံးတွင် လက်ထိခြင်းကို Law 12 အရ ဘယ်လို ဆုံးဖြတ်လဲ
အတိုချုပ်အဖြေ — IFAB Law 12 အရ ဘောလုံးကို လက် သို့မဟုတ် လက်မောင်းဖြင့် ထိသည့်အရာတိုင်း အပြစ် မဟုတ်ပါ။ အပြစ်ဖြစ်သည်မှာ (၁) ရည်ရွယ်ချက်ရှိရှိ လက်/လက်မောင်းဖြင့် ထိခြင်း၊ သို့မဟုတ် (၂) လက်/လက်မောင်းသည် ထိုအခြေအနေအတွက် ခန္ဓာကိုယ် လှုပ်ရှားမှုနှင့် ကိုက်ညီခြင်း မရှိဘဲ ခန္ဓာကိုယ်ကို မသဘာဝဘဲ ကြီးစေသော အနေအထားဖြစ်နေသည့်အခါ ဘောလုံးထိခြင်း ဖြစ်သည်။ အပြစ်ဖြစ်ပါက ပြစ်ဒဏ်မှာ direct free kick ဖြစ်သည် (GK ၏ ကိုယ်ပိုင် penalty area အတွင်း ခြွင်းချက် မပါလျှင်)။ ထိုကြောင့် “လက်ထိသည်” နှင့် “လက်ထိခြင်းသည် အပြစ်ဖြစ်သည်” ကို ခွဲပြောရမည်။
Law 12 က handball အပြစ်ကို ဘယ်လို သတ်မှတ်လဲ
Law 12 ၏ handling စည်းမျဉ်းအရ လက်/လက်မောင်း၏ အပေါ်ဘက်ဘောင်ကို အောက်ခြေ အမြှေးနက် (armpit) ၏ အောက်ဘက်နှင့် ညီသည်ဟု သတ်မှတ်ထားပြီး၊ ထို့အပြင် ထိခြင်းအားလုံး အပြစ် မဟုတ်ဟု ဖော်ပြထားသည်။ IFAB — Laws of the Game 2026/27, Law 12 (Fouls and Misconduct)
- ရည်ရွယ်ချက်ဖြင့် ထိခြင်း — လက်/လက်မောင်းကို ဘောလုံးဆီ ရွှေ့ပြီး ထိခြင်း။
- ခန္ဓာကိုယ်ကို မသဘာဝဘဲ ကြီးစေခြင်း — လက်/လက်မောင်း၏ အနေအထားသည် ထိုအခြေအနေအတွက် ခန္ဓာကိုယ် လှုပ်ရှားမှု၏ အကျိုးဆက် သို့မဟုတ် ရှင်းပြနိုင်သော အနေအထား မဟုတ်ဘဲ ဘောလုံးထိခြင်း။
ဂိုးဝင်ခြင်းကို ခွဲစဉ်းစားရမည်
Law 12 ၏ စာသားအရ လက်/လက်မောင်းဖြင့် တိုက်ရိုက် ဂိုးသွင်းမိခြင်း (ရည်ရွယ်ချက် မရှိသော်လည်း) ကိုလည်း ပြစ်ဒဏ်ခံရသော အခြေအနေအဖြစ် ဖော်ပြထားသည်။ ထို့ကြောင့် “accident ဖြစ်သည်” ဆိုခြင်းသည် ဂိုးကို အလိုအလျောက် တရားဝင်စေသည် မဟုတ်ပါ။ ဂိုးပြစ်ဒဏ် (ဂိုးရမရ၊ ပြန်စတင်ပုံ) ကို ပွဲအလိုက် ရုံးချက်နှင့် ကစားပွဲ၏ ဆုံးဖြတ်ချက်ဖြင့် စစ်ရမည်။
ကိုယ်ပိုင် penalty area အတွင်း GK ၏ ခြွင်းချက်
ကိုယ်ပိုင် penalty area အတွင်း GK က ဘောလုံးကို လက်ဖြင့် ကိုင်ခြင်းသည် direct free kick ၏ ခြွင်းချက် ဖြစ်သည်။ သို့သော် ခွင့်မပြုသောအချိန်တွင် ကိုင်ပါက indirect free kick ရှိပြီး sanction မရှိ။ ပြန်စတင်ပြီးနောက် ဘောလုံးကို အခြားကစားသမား မထိမီ ဒုတိယအကြိမ် ကစားခြင်း (လက်ပါ/မပါ) ဖြစ်ပြီး အရေးကြီးသော ဂိုးအခွင့်အလမ်းကို တားဆီးလိုက်ပါက GK ကို sanction ပေးရမည်ဟု Law 12 က ဖော်ပြသည်။
ဥပမာ အခြေအနေ ၅ မျိုး (ယူဆချက်)
(ယူဆချက် ဥပမာများ — တကယ့်ပွဲ မဟုတ်ပါ) အောက်ပါ ဇယားသည် Law 12 ၏ စာသားကို အခြေအနေအလိုက် ဖတ်ပြခြင်း ဖြစ်သည်။ ကစားပွဲ၏ အမှန်တကယ် ဆုံးဖြတ်ချက်ကို ရုံးချက်ကသာ ချမှတ်သည်။
| အခြေအနေ (ယူဆချက်) | Law 12 ဖတ်ပုံ | စာသားအရ ရလဒ် |
|---|---|---|
| S1: ကစားသမားက လက်ကို ဘောလုံးဆီ ရွှေ့ပြီး ထိသည် | ရည်ရွယ်ချက်ဖြင့် ထိခြင်း | handball အပြစ်၊ direct free kick |
| S2: ပြေးရင်း လက်ကို ခန္ဓာကိုယ်နှင့် ကိုက်ညီစွာ ထားပြီး ဘောလုံး ဆောင့်ထိ | ခန္ဓာကိုယ် လှုပ်ရှားမှုနှင့် ကိုက်ညီ | အပြစ် မဟုတ်ဟု ဖတ်နိုင် |
| S3: လက်ကို ဖြန့်ထားပြီး ခန္ဓာကိုယ်ကို မသဘာဝဘဲ ကြီးစေသော အနေအထားဖြင့် ထိ | ခန္ဓာကိုယ် မသဘာဝဘဲ ကြီးနေခြင်း | handball အပြစ်၊ direct free kick |
| S4: လက်ထိပြီး ဘောလုံး တိုက်ရိုက် ဂိုးဝင် | လက်/လက်မောင်းဖြင့် တိုက်ရိုက် ဂိုးသွင်းမိခြင်း | ပြစ်ဒဏ်ခံရ၊ ဂိုးဆုံးဖြတ်ချက်ကို ရုံးချက်က စစ် |
| S5: GK က ကိုယ်ပိုင် penalty area အတွင်း ခွင့်မရှိသော အချိန်တွင် လက်ဖြင့် ကိုင် | GK ၏ penalty area အတွင်း ခြွင်းချက် | indirect free kick၊ sanction မရှိ |
လောင်းကြေး ဖြေရှင်းချိန် မှတ်တမ်း
ထိုးကွက် ဖြေရှင်းရာတွင် “လက်ထိသည်ကို မြင်ရသည်” ဆိုသည်ထက် အောက်ပါ အချက်များကို မှတ်ထားပါ — ပွဲ၏ မိနစ်၊ ထိသည့် အပိုင်း (လက် သို့မဟုတ် လက်မောင်း)၊ ရည်ရွယ်ချက် ရှိ/မရှိ ကို ရှင်းပြနိုင်သော အခြေအနေ၊ ဂိုးဝင်/မဝင်၊ ရုံးချက် ထုတ်ပြန်ချက်။ ကလစ်တစ်ခုတည်းသာ ကြည့်ပါက ခန္ဓာကိုယ် အနေအထား သို့မဟုတ် နောက်ဆက်တွဲ ပြန်စတင်မှုကို လွတ်သွားနိုင်သည်။
ဤဆောင်းပါးရှိ S1–S5 ဇယားသည် Law 12 စာသားအပေါ် အခြေခံသော ဖတ်ရှုပုံ ဖြစ်ပြီး လက်တွေ့ပွဲ ဆုံးဖြတ်ချက် မဟုတ်ပါ။ ကစားပွဲ ဆုံးဖြတ်သူ (referee) ၏ ဆုံးဖြတ်ချက်နှင့် ဆိုက်၏ လောင်းကြေးစည်းမျဉ်းကို ဦးစားပေးရမည်။